Massage van de bilspieren

Massage van de billen is niet voor iedereen even vanzelfsprekend. Er zijn zelfs masseurs die expliciet aangeven dat ze billen niet masseren. Toch behoren de bilspieren tot de grootste van ons lichaam en kunnen ze ook aanleiding geven tot klachten.
Ook als je geen specifieke klachten hebt, kunnen bij een ontspanningsmassage de billen ook worden meegenomen.

Bilspieren

Eigenlijk is een bil niet één spier, maar een verzameling spieren in meerdere lagen, met de grote bilspier het dichtst aan het oppervlak. De bilspieren bewegen de benen ten opzichte van de romp naar achteren of opzij. Ze kunnen het been naar buiten draaien, of de romp de andere kant op, als de voeten op de grond staan.

Klachten veroorzaakt door spieren in de billen

De spieren in de billen kunnen aanleiding geven tot pijnklachten. In de billen zelf, of met uitstraling naar de bovenbenen en onderbenen (ischias). Ook bij problemen in de lage onderrug spelen bilspieren vaak een grote rol. Meestal heeft dit te maken met een vorm van overbelasting.
Massage kan deze klachten verhelpen of verlichten.

De massage

Een aantal spieren van de billen liggen vrij diep. Ook precies die spieren die betrokken zijn bij ischias. Er lopen andere spieren overheen, terwijl tussen die spieren en de huid ook nog een laag bindweefsel zit. Om die diepliggende spieren te kunnen masseren, zal eerst met een massage van de billen als geheel de bovenlaag soepel gemaakt moeten worden. Deze massage heeft nog meer effect als daarbij hotstones gebruikt worden om de spieren op te warmen.
Pas daarna kan met een diepere massage de onderste spierlaag goed worden bereikt.

Zelfmassage van de billen

Het is heel goed mogelijk om uw eigen billen te masseren met de volgende truc: Leg een grote stuiterbal of evt. tennisbal op de vloer en ga er op zitten/liggen, precies met die plek die gemasseerd moet worden. Rol langzaam met de te masseren bil heen en weer over de bal. Geeft genoeg druk, maar niet teveel: het mag wel wat gevoelig zijn, maar je moet er nog bij kunnen glimlachen. Voor de dieper liggende spieren van de billen is een tennisbal vaak te zacht en werkt een hardere grote stuiterbal beter.

Bij zelfmassage van die spieren geldt hetzelde als bij massage door een masseur: Je kunt ze minder goed bereiken als de oppervlakkige spierlaag niet eerst soepel gemasseerd is. Trek er dus even de tijd voor uit en ga niet meteen geforceerd de diepte in. Dat is alleen maar pijnlijk. Een warm bad en/of warme kruik helpt hierbij ook goed.

Pijn vanuit billen en onderrug richting benen

Pijn in de billen die gepaard gaat met pijn in onderrug en een uitstralende pijn naar de benen, is bekend onder de naam Ischias. Genoemd naar de grote beenzenuw: nervus ischiadicus.
Het is vaak een zeurende of trekkende spierpijn, maar ook tintelingen en branderig of verdoofd gevoel vallen er onder. De pijn kan zo hevig zijn dat het je leven beheerst.

Oorzaken

Als oorzaak van ischias wordt traditioneel irritatie of beknelling van de grote beenzenuw genoemd. Onderweg van de ruggengraat via de bil naar het been zijn er veel plekken waar de zenuw bekneld zou kunnen raken. Chiropractors, osteopaten, fysiothepapeuten etc. wenden elk hun eigen specialisme aan om deze plek te vinden en te behandelen. Soms wordt ook een operatieve ingreep toegepast in een poging om de zenuw weer bevrijden.

Triggerpoints

Steeds meer is men er echter van overtuigd dat de oorzaak niet altijd bij de zenuw zelf hoeft te liggen. Ook triggerpoints (spierknopen) in de spieren van de billen veroorzaken dezelfde klachten. Deze triggerpoints ontstaan meestal als gevolg van een of andere overbelasting. Op den duur kunnen ze vanzelf weer verdwijnen als die overbelasting er niet meer is, maar dat kan maanden of soms jaren duren.
Door middel van massage kunnen ze veel sneller worden gedeactiveerd. De masseur weet waar in welke spieren van de billen de verantwoordelijke triggerpoints te vinden zijn. Met een specifieke massage kunnen ze in een paar behandelingen weg worden gemasseerd. Ook kan de masseur leren hoe u de betreffende plekken zelf kunt masseren met een stuiterbal.

Pijn in de billen richting onderrug

De middelste bilspier is een spier die veel klachten in de lage onderrug veroorzaakt. In verband met de slaaphouding wordt de pijn 's nachts vaak erger.
Of deze spier de oorzaak is kan gemakkelijk worden gechecked door te onderzoeken of deze harde gevoelige plekken heeft. Deze zitten dan in de buurt van de aanhechting van de spier bij de bekkenrand, aan de bovenkant van de billen. Die harde gevoelige plekken, ook wel triggerpoints genoemd, ontstaan vaak door een vorm van overbelasting.
Deze spieren zijn ook met massage vrij goed te bereiken omdat ze niet zo heel diep liggens. Een behandeling kan goed ingepast worden bij een massage waarbij billen en onderrug worden meegenomen.

Overige pijn in de billen

Slechts 4% van de klachten in onderrug en billen wordt veroorzaakt door een ernstig probleem met bijv. rugwervels, hernia of zenuwaandoening. Van de overige 96% zijn er behoorlijk wat die door spierproblemen worden veroorzaakt. Het zou jammer zijn als die bij de diagnose worden genegeerd, vooral omdat de behandeling met massage eenvoudig en effectief is. Spieren die pijn in de billen veroorzaken zijn: (belangrijkste bovenaan)

Middelste bilspier (gluteus medius)

Deze spier is hierboven al genoemd bij pijn in de billen richting onderrug. Is met massage goed te behandelen.

Vierkante lende spier (quadratus lumborum)

Deze spieren aan weerzijden van de ruggengraat zijn belangrijk voor de stabilisatie van de onderrug. Als deze ontregeld zijn, veroorzaken ze klachten in onderrug en billen. Het is wat moeilijker om deze spieren met massage goed te bereiken, omdat ze schuin onder andere rugspieren verstopt zitten.

Grote bilspier (gluteus maximus)

De grote bilspier is de grootste en meest oppervlakkige spier van de billen. Problemen met deze spieren geven alleen lokale pijn in de billen. Massage is gemakkelijk omdat hij goed te bereiken is.

Lange rugspieren (Iliocostalis lumborum en Longissimus thoracis)

Deze spieren lopen over de hele lengte van de rug en hechten aan de rugwervels en ribben. Spierknopen (triggerpoints) in deze spieren veroorzaken vooral pijn onder in de billen. Massage is eenvoudig, maar het is vaak even zoeken voordat deze spieren als oorzaak worden gevonden.

Hamstrings (Semitendinosus en semimembranosus)

Spierknopen in de spieren van de hamstrings geven vaak pijn bij de aanhechting bij de onderkant van de billen. Een massage van de achterkant van het bovenbeen geeft hierbij uitkomst.

Peervormige spier (piriformis)

Deze diepliggende spier is één van de veroorzakers van ischias pijn, vooral in de bil zelf. Massage kan goed nadat de bovenliggende spieren eerst soepel zijn gemasseerd.

Kleine bilspier (gluteus minimus)

Dit is de andere veroorzaker van ischias pijn, maar dan meer de uitstraling naar het been, tot aan de voet toe. Voor massage geldt ook hier dat de bovenliggende spieren eerst goed los gemasseerd moeten worden.

Rechte buikspieren (rectus abdominis)

Het ligt misschien niet zo voor de hand, maar spierknopen (triggerpoints) in de rechte buikspieren kunnen aanleiding geven tot pijn aan de bekkenrand bij de bovenkant van de billen. En overigens ook pijn in het midden van de rug. De uitstraling naar de billen is er vooral als de triggerpoint vrij laag zit, in de buurt van de aanhechting aan het schaambeen. Dat komt niet zo vaak voor, maar het is jammer als deze over het hoofd wordt gezien als je er toch last van blijkt te hebben. Massage is wat lastiger omdat onder deze spier geen harde ondergrond (= bot) zit om 'm tegenaan te drukken.

Scholspier (soleus)

De uitstralende pijn van deze spier van de kuit legt wel een erg grote weg af naar de plek midden boven de billen. Massage is vrij eenvoudig.